Yazan: Nihal Elvan Erturan

Dünyalı Dergi’nin Nisan sayısında Andy Goldsworthy’nin bir yeryüzü sanatçısı olduğundan bahsetmiştik. Yeryüzü sanatçılarının doğada, doğaya zarar vermeden, doğal malzemelerle eserlerini ürettiğini görmüştük.

Sanatçıların yapıtlarını görmek için nerelere gideriz? Müzelere, sanat galerilerine, sanatçı atölyelerine… Bazen de kent meydanlarında, sokak aralarında rastlarız heykellere, öyle değil mi? Yeryüzü sanatçıları, sanatı ve sanatçıyı sadece bu mekânlara sığdıran anlayışa karşı çıkarlar. Yapıtların alınır-satılır olmasından rahatsızlık duyarlar. Daha özgür olabilmek için atölye ve sergi mekanı olarak doğayı tercih ederler.

Bir düşünsene, aslında doğada ne kadar sınırsız malzeme var! Yeryüzü sanatçıları işte bu sınırsız malzemeyi sanata aktarır; buzdan yaprağa, kumdan kuru dallara her şeyi kullanırlar. Bazen de Michael Heizer gibi Nevada Çölü’nde çukurlar açarak ya da Robert Smithson gibi Utah Büyük Tuz Gölü’nde spiraller oluşturarak yeryüzünde büyük boyutlu değişiklikler yaparlar. Bu eserlerin bazıları öyle büyük ölçeklidir ki, uydu görüntülerini içeren harita uygulamalarında bile (Google Maps vb.) görülebilir.

Yeryüzü sanat eserlerinin dünya üzerindeki yerlerini harita üzerinde bulurken, bunlar hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak ve uydudan görülebilenleri farketmek de eğlenceli bir etkinlik. Haydi birlikte deneyelim! Bu konuda Kuzey Amerika Sanatı ile ilgili bir derlemeye bu linke tıklayarak ulaşabilirsin; ama araştırdıkça çok daha fazlasını bulmak da mümkün tabii! İşte bazı örnekler…

yeryuzu sanati - heizer 1yeryuzu sanati - heizer 2

Üstte soldaki, fotoğrafta Michael Heizer’in 1968-1970 yılları arasında yaptığı “Çift Negatif” (Double Negative) eserinin yapıldığı zamanki görüntüsü var. Sağda ise yapıtın yaklaşık 45 yıl sonra, şimdiki hali görülüyor. Eserin uydudan görüntüsünü görmek için burayı tıkla.

yeryuzu sanati - Smithsonyeryuzu sanati - Turrel
Solda sanatçı James Smithson’un 1970’de Utah Büyük Tuz Gölü’nde yaptığı “Spiral Dalgakıran” (Spiral Jetty) var. (Uydudan görmek için tıkla.) Sağda ise sanatçı James Turrel’ın 1979’dan bu yana üzerinde çalıştığı, içine tüneller ve gözlem yerleri yapmak için çaba sarf ettiği San Fransisco yakınlarındakiRoden Krateri görülüyor. (Onun uydu görüntüsü ise burada.)