ETKİNLİK

Şişelerin gücü adına!

Dünyalı’nın Nisan 2015’te yayımlanan 13. sayısında yer alan “Şişelerin gücü adına!” adlı deneyde boş bir şişeyi tepe taklak suyun içine koydun ve şişeye su dolmaya başladı. Bu nasıl oldu? Şişe boş gibi görünmesine rağmen başlangıçta boş değildi, içinde hava vardı. Şişeye sıcak su konulduğunda şişedeki hava ısındığı için genleşti ve artık şişeye sığmadığı için bir kısmı dışarı çıktı. Yani artık şişede daha az hava var. Tüm gazlar çevrelerine basınç adı verilen bir kuvvet

Elim nerede?

Dünyalı’nın Ocak 2015’te yayımlanan 10. sayısında yer alan “Elim Nerede?” adlı deneyin açıklaması aşağıda… Gerçekleşen olayın nedeni tam yansımadır. Elimizden çıkan ışın ışınları aynadan yansıdıktan sonra gözümüze gelir. Biz bu sayede görürüz. Ancak ışık ışınları ortam değiştirirken (örneğin havadan suya ya da suda havaya geçerken) izledikleri yolu değiştirirler. Belli bir açıyı aşanlar ise hiç ortam değiştiremezler. Elini görememe nedenin işte bu. Sınır açısını aşanlar ortam değiştiremediklerinden gözümüze ulaşamazlar.

Cetveli kim tutuyor?

Dünyalı’nın Mart 2015 tarihli 12. sayısında, 42. sayfada yer alan “Cetveli Kim tutuyor?” deneyinin açıklamasını merak mı ettin? Tüm maddeler gibi hava da göremeyeceğimiz kadar minik taneciklerden oluşur. Bu tanecikler hiç durmaz, oradan oraya gidip dururlar. Havayı oluşturan bu tanecikleri sineklere benzetebilirsin. Ama göremediğimiz sineklere! Cetvelin boştaki ucunu aşağıya doğru ittiğinde diğer ucu üzerindeki gazete ile birlikte yukarı doğru kalkmaya çalışır. Ama gazete bu hayali sineklere çarpacağından bir kuvvetle karşılaşmış olur. 

Patlamayan Balon

Dünyalı Dergi‘nin Şubat 2015 sayısında yer alan “Laboratuvar” köşesindeki “Patlamayan Balon” deneyinin açıklamasını merak ediyor musun? Yapıştırıcı bant olmasaydı içteki havanın uyguladığı kuvvet deliğin büyümesine ve böylelikle balonun bir gürültü eşliğinde yırtılmasına yol açacaktı. Bu olay çok kısa bir zaman dilimi içinde gerçekleşeceğinden sen de “Balon patladı,” diyecektin. Ancak yapıştırıcı bant balonun yırtılmasını engelledi. Hava dışarı çıkamadığı için balon patlamadı.

Görünmez İtfaiyeci

Hazırlayan: Hüdayi Cilasun Dünyalı Dergi‘nin Eylül 2014 sayısında yer alan “Laboratuvar” köşesindeki “Görünmez İtfaiyeci ” deneyinin açıklamasını merak ediyor musun? Marketlerde karbonat adı ile satılan maddenin kimyasal adı sodyum karbonattır. Sirke ise bir asit çözeltisidir ve içinde asetik asit barındırır. Karbonat bileşikleri asitlerle etkileştiklerinde karbondioksit (CO2) gazı oluştururlar. Havadan ağır olan bu gaz yanıcı olmadığından ateşi söndürür. Deney sırasında ne gerçekleşti? Gerçekleştirdiğin etkinlik sırasında bardakta CO2 elde ettin. Sen görmesen bile havadan ağır olan bu gaz

Üçgeni ters çevir

Dünyalı Dergi‘nin Haziran 2014 sayısında yer alan “Saksıyı Çalıştır” köşesindeki “Üçgeni Ters Çevir” adlı bulmacanın yanıtını merak ediyor musun? Hazırlayan: Hüdayi Cilasun

Terleyen Hava

Hazırlayan: Hüdayi Cilasun Dünyalı Dergi‘nin Haziran 2014 sayısında yer alan “Laboratuvar” köşesindeki “Terleyen Hava” deneyinin açıklamasını merak ediyor musun? İçine buz koyduğun bardak soğudu. Bardağın dış yüzeyine çarpan havanın içinde bulunan su buharı, soğuk yüzeyle karşılaşınca yoğunlaşmaya başladı ve sıvı hale geçti. Yani hava “terledi”. Ölç Bakalım Eğer dikkatliysen, klimaların dış ünitelerinden bir hortum çıktığını fark etmişsindir. Klima çalışırken bu hortumdan su akar. Klimanın içinde su yoktur; hortumdan akan su

Yanmayan Balon

Hazırlayan: Hüdayi Cilasun Dünyalı Dergi‘nin Mayıs 2014 sayısında yer alan “Laboratuvar” köşesindeki “Yanmayan Balon” deneyinin açıklamasını merak ediyor musun? Bir maddenin yanabilmesi için sıcaklığının “tutuşma sıcaklığı” adı verilen bir değere ulaşması gerekir. Sıcaklık bu değere ulaşmadıysa yanma olayı başlamaz. Çevrende yer alan kâğıt, plastik gibi pek çok maddenin tutuşma sıcaklığı 100 °C’nin üzerindedir. Sen balonu ısıtırken balon aldığı ısıyı içindeki suyla paylaştı. Bu nedenle ikisi birden ısınmaya başladı. Isınan suyun

Tırmanan Su

Hazırlayan: Hüdayi Cilasun Dünyalı Dergi‘nin Nisan 2014 sayısında yer alan “Laboratuvar” köşesindeki “Tırmanan Su” deneyinin açıklamasını merak ediyor musun? Suyun tırmanmasını sağlayan olgular “kılcallık” ve “sıvı basıncı”. Sıvılar yer çekimine rağmen ince, dar borularda yukarı doğru hareket edebilirler. Kullanılan boru inceldikçe olayı gözlemlemek kolaylaşır. Kılcallık olmasaydı bitkiler kökleriyle topraktan aldıkları suyu yapraklarına ve dallarına ulaştıramazdı. Su dolu bir bardağa ucu suya girecek şekilde bir kâğıt mendil yerleştirdiğinde suyun zamanla yukarı

Labirent – Kedi Şehri

Dünyalı Dergi‘nin Mart 2014 sayısında yer alan “Labirent” köşesindeki “Kedi Şehri “ bilmecesindeki yanıtları merak ediyor musun? Özel teslim: kahverengi paket 10 numaralı evle uyuşuyor. Çiçek düzenlemesi: Çiçek kutusu 6 numaralı evle uyuşuyor. Kedi şehri: Tam 25 tane kedi var.