Yazan: Nihal Elvan Erturan

Esprili, aynı zamanda ciddi… Bu cümle Tom Friedman’ın sanatını özetlemeye yeter sanırım. gelelim Tom Friedman’ın kim olduğuna ve onun esprili ama aynı zamanda ciddi işlerine…

Tom Friedman kimdir?

tom friedman 1

Fotoğraf: Monserrat College of Art

Tom Friedman ABD’li bir heykel sanatçısı. 1965’te St. Louis, Missouri’de dünyaya gelmiş. Çeşitli üniversitelerde sırasıyla grafik, illüstrasyon ve heykel eğitimi almış. Heykel üzerine yüksek lisans ve doktora yapmış. Şu an Massachusetts’de yaşayan Frieman “sanat” ile ilgili hayli maceralı bir yol izlemiş.

Tom Friedman Okul’da

Tom Friedman, sanat ile ilgili öğretilenlere kendisini o kadar yabancı hissetmiş ki, daha üniversitedeki ilk yılında okulu terk etmiş. Okula geri dönmeye karar verdiğinde, yepyeni birşeyler yaratabilmek için atölyesindeki her şeyi, hatta ona öğretilmiş bütün bilgileri unutmaya çalışmış.

Friedman, günün birinde atölyesinin bir köşesine evden getirdiği nesneleri koymaya karar vermiş. Bir metronom, bir tabak vb. Sonra bu nesnelerle ilgili sayfalar dolusu soru not etmeye başlamış. Şöyle sorular:

  • Bu nedir? Bir ismi var mı?
  • Neden yapılmış?
  • Nasıl yapılmış?
  • Niçin yapılmış?

Sonra nesnelerin içinde yer aldığı bulunduğu boşluk ile ilgili sorular sormuş:

  • Cisim neden burada?
  •  İçinde bulunduğu mekanla nasıl bir ilişki kuruyor?

Ardından sıra kendisi ile ilgili sorulara gelmiş:

  • Bu cisme bakan kişi kimdir?

Sorular soruları doğurmuş ve ortaya 20 sayfalık bir doküman çıkmış. Friedman, bu basit nesneler ile ilgili bir düşünceye ulaşmaya çalışmış ve sonraki bütün çalışmaları için bu sorular ona yol göstermiş.

Herkes için sanat

Friedman’ın sanatı herkes için erişilebilirdir. Eserlerinde hem mizah vardır, hem de hayata ilişkin bu bizi daha derin düşünmeye davet eder. Yapıtlarındaki detaycılık ve usta işçilik her zaman merak uyandırır.

Sanat eserinin anlam olarak büyük olması için büyük ölçekli mi olması gerekir?
Friedman’a göre bu sorunun yanıtı “Hayır”. Önemli olan eserin yaratım sürecindeki odaklanma ve konsantrasyon.
Friedman, yapıtlarında strafor, folyo, kağıt, kil, tel, plastik, lastik bantlar, sabun, pipet, kıl ve tüy gibi sıradan malzemeleri yenilikçi bir anlatımla kullanıyor. Her yerde bulunan ama bir şeyler yaratırken kullanmayı aklımızdan bile geçirmediğimiz nesneler. Tom Friedman’ın farkı işte burada. Onun aklına geliyor.

30.000 kürdanı bir araya getirdiği aşağıdaki işine bir bakar mısın lütfen? Yıldız patlaması gibi kocaman bir konuyu, küçücük kürdanlarla görselleştirebilmiş. Sence de böyle bir eseri yapmak tam bir konsantrasyon gerektirmiyor mu? Eee, biraz da sabır ve delilik!

İsimsiz, 1995 / Kaynak: Luhring Augustine

İsimsiz, 1995 / Kaynak: Luhring Augustine

Çapı sadece 13 cm olan bu eserini ise yaklaşık 1500 parça çiğnenmiş sakızdan oluşturduğunu söylesem, inanır mısın? Çiğnenmiş sakızları bu kadar pürüzsüz bir küre haline getirmek için sence ne kadar uğraşmıştır?

İsimsiz, 1990 (Kaynak: Luhring Augustine)

İsimsiz, 1990 (Kaynak: Luhring Augustine)

favicon Tom Friedman ile ilgili daha fazla bilgi Dünyalı’nın Mart 2014 sayısında.